السيد الطباطبائي ( مترجم : همداني )
283
تفسير الميزان ( فارسي )
پيغمبرى مانند ساير پيغمبرانم ؟ » . مفسر نامبرده سپس چنين گفته است : ما نمىتوانيم هر دو كلمه بشرا و رسولا را دو نقطه اتكاء در جواب بدانيم زيرا اولا با آنچه كه از روايات برمىآيد مخالف است براى اينكه از روايات برمىآيد كه مشركين از رسول خدا ( ص ) درخواست كردند كه از خداى خود چنين و چنان بخواهد ، نه اينكه خودش از پيش خود بياورد تا در جوابشان گفته شود « من جز بشرى نيستم » و در ثانى مستلزم اين است كه كلمه رسول ، خبر بعد از خبر بوده و هر دو خبر « كان » بوده باشند كه ذوق سليم اين معنا را نمىپسندد . اشكالى كه در گفتار او هست اين است كه : اولا - حمل كردن كلمه « بشرا » بر پاسخ از اين پندار كه ممكن نيست فرستاده خدا از جنس بشر باشد حملى است بدون دليل ، زيرا در آيات قرآنى هيچ نقلى از چنين پندارى ديده نشده است . و ثانيا - آن طور هم كه او جمله * ( « هَلْ كُنْتُ إِلَّا بَشَراً رَسُولًا » ) * را معنا كرده باز نقطه اتكاء كلام « رسولا » نيست ، بلكه تشبيه رسول به ساير پيغمبران است چون معناى او اين شد : « مگر من جز پيغمبرى مانند ساير پيغمبرانم ؟ » پس در نتيجه نقطه اتكاء كلام حذف شده و معلوم است كه حذف معتمد كلام ، سياق را فاسد نموده و شنونده چيزى از آن نمىفهمد ( دقت بفرمائيد ) . و ثالثا - اگر در روايات آمده كه از آن جناب خواستند تا از پروردگارش درخواست اقتراحات ايشان را بكند در صورتى متبع است كه صريح كتاب مخالف آن نباشد و گرنه به خاطر روايت دست از قرآن برنمىداريم و قرآن صراحت دارد بر اينكه * ( « لَنْ نُؤْمِنَ لَكَ حَتَّى تَفْجُرَ » ) * « تا آنكه تو برايمان نهر بشكافى » * ( « أَوْ تُسْقِطَ السَّماءَ » ) * يا آسمان را به زير آورى ، سبحان اللَّه اين چه بلندپروازى است در حق تاريخ و روايات آن ، كه حتى آن را بر كتاب خدا حكومت داده و در صورت مخالفت و معارضه صريح هم آن را بر قرآن مقدم بداريم . و رابعا - ادعاى اينكه ذوق سليم خبر بعد از خبر را نمىپسندد هيچ وجهى ندارد . * ( « وَما مَنَعَ النَّاسَ أَنْ يُؤْمِنُوا إِذْ جاءَهُمُ الْهُدى إِلَّا أَنْ قالُوا أَ بَعَثَ اللَّه بَشَراً رَسُولًا » ) * . استفهام در جمله * ( « أَ بَعَثَ اللَّه بَشَراً رَسُولًا » ) * استفهام انكارى است ، و جمله * ( « قالُوا أَ بَعَثَ اللَّه . . . » ) * حكايت حال كفار و وضع اعتقادات ايشان است ، هر چند كه عين اين كلام را نگفته باشند . و انكار نبوت و رسالت با اقرار به ثبوت إله ، خود از عقائد بتپرستان است كه در عين